Konu: Magna Carta (Büyük Ferman) 1215  (Okunma sayısı 1456 defa)

0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı GamerGenc

  • Level 10
  • İleti: 1312
  • 'Aut viam inveniam aut faciam'
Magna Carta (Büyük Ferman) 1215
« : 21 Ocak 2014, 23:08:05 »
Latince ?Büyük Ferman? anlamına gelen Magna Carta, insan haklarının medeniyet tarihi boyunca gelişimi açısından bir mihenk taşı olarak kabul edilmiş bir belgedir. İngiliz tarihi açısından önemi çok büyük olan Magna Carta ayrıca Avrupa siyasetinin de etkilemiş ve dünyanın birçok bölümünü etkilemiştir. 1215 yılında İngiliz krallarından Yurtsuz John ile döneminin Papa arasında imzalanan resmi bir belge olan Magna Carta, kralın yetkilerinin belirli alanlarda kısıtlanmasını sağlamıştır. Monarşik bir yapıya sahip olan Avrupa toplumlarında insan hakları ve özgürlük konusunda resmi bir belge niteliği taşıması, Magna Carta?nın medeniyet tarihi açısından da önemli bir dönüm noktası olmasına neden olmuştur.



John?un 1214 sonbaharında Fransa Kralı Philippe Auguste ile yaptığı savaşta ağır bir yenilgiyle dönmesinden sonra bundan cesaret alan baronlar, kendi aralarında toplanarak yapılmasını istedikleri değişiklikleri kararlaştırdılar ve isteklerini kabul edilmesi durumunda krala karşı savaşmaya ant içtiler. Ancak Kral John krallık haklarının hiç birinden vazgeçmek istemiyordu. Bunun üzerine baronlar krala karşı savaş kararı aldılar. İlk ayaklanmalar Nisan 1215′te Stanford?da başladı. Ayaklananlar 17 Mayısta Londra?yı ele geçirdiler. Kenti kurtaramayacağım anlayan Kral John, 15 Haziranda Runny çayırlığında, ayaklanmacıların isteklerini kapsayan Magna Carta Fermanı?nı imzalamak zorunda kaldı. İngiltere derebeyliğinin krallık karşısında güçlenmesine neden olan fermanın toplumsal-politik açıdan önemi, halka belirli özgürlükler tanınması, kişi haklarının sağlanması yolunda atılan ilk adımlardan biri olmasıydı.

Sened-i İttifak ile Magna Carta:

Magna Carta avrupa aydınlanmasına giden yoldaki ilk kıvılcımdır, denilebilir. Magna Carta, parlamenter sistemin önemli bir basamağı olmuştur. İngiltere?de görülen Magna Carta olgusu ile Osmanlı?da görülen Sened-i İttifak birbirine benzetilen iki olgudur. Bu iki olay bazı yönleriyle benzer iken bazı yönleri ile ayrışırlar. Magna Carta, başarılı bir sürecin başlangıcı iken, Sened-i İttifak uygulanma imkanı bulamamıştır. Ancak iki olayın da temel noktası demokratikleşme sürecinin ilk hukuki kıvılcımları olmalarıdır.



Bazı Önemli Maddeleri:

Madde 1: Hiçbir özgür insan yürürlükteki yasalara başvurmaksızın, tutuklanamaz, hapsedilemez, mülkü elinden alınamaz, sürülemez ya da yok edilemez.

Madde 2: Adalet satılamaz, geciktirilemez hiçbir özgür yurttaş ondan yoksun bırakılamaz

Madde 3: Yasalar dışında hiçbir vergi, yüksek rütbeli kilise adamları ile baronlardan oluşan bir kurula danışılmadan haiz yoluyla ya da zor kullanarak toplanamaz.

Madde 39: Özgür hiç kimse kendi benzerleri tarafından ülke kanunlarına göre yasal bir şekilde muhakeme edilip hüküm giymeden tutuklanmayacak, hapsedilmeyecek, mal ve mülkünden yoksun bırakılmayacak, kanun dışı ilan edilmeyecek, sürgün edilmeyecek veya hangi şekilde olursa olsun zarara uğratılmayacaktır.

Başlangıçta yalnızca derebeylerle din adamlarına tanınan bu haklardan zamanla tüm yurttaşlar yararlanmaya başladılar. Magna Carta derebeyler ve parlamento tarafından kralın yasaya uymasını sağlamak amacıyla başa geçen krallara onaylatılarak uzun yıllar yürürlükte kaldı. V. Henry?nin ölümüne kadar 44 kez onaylandı. Asıl önemi, birçok ülkede krallık yetkilerinin kısıtlanmasının ilk örneği ve demokrasiye uzanan sürecin başlangıcı olmasıdır.


Not: Kaynakça spoiler içindedir.
Dipnot: Önceden konu açılmış ise özür dilerim. Önceki konulara bakmadım  bnak*

Kaynakça
[close]